1- جذبه ‏های زيارتی:

وجود با برکت حرم مطهر حضرت معصومه(س) و مسجد مقدس جمکران در قم که زمينه سفر بيش از چهار صد و سی و دو هزار زاير و هفتاد و پنج هزار گردشگر خارجی را به اين استان مهيا می‏ کنند. شايان ذکر است اين تعداد با احتساب زايرينی که اقامت کوتاه مدت دارند به پانزده ميليون نفر می‏رسد درآمد استان در سال 82 حدود بيست‏ و‏دو ميليون دلار بوده است. هم چنين طبق آمار حدود 444 امامزاده در قم مدفون می‏باشد که به جذبه ‏های زيارتی قم افزوده است.

2ـ مرکزيت علوم اسلامی:

با توجه به اين که قم مکان تربيت مربيان دينی و صاحب‏نظران حوزه دين و فرهنگ است, قريب به چهل‏ هزار طلبه داخلی و ده هزار طلبه خارجی از هشتاد و هشت کشور خارجی در حوزه علميه اين به فراگيری علوم اسلامی, تحقيق و تبليغ مشغول می‏باشند.

3ـ چاپ و نشر:

استان قم در حوزه‏ های نشر و چاپ به عنوان دومين استان کشور شناخته شده به طوری که در حال حاضر 100 چاپخانه, 550 ناشر و 170 صحافی و ليتوگرافی در آن فعاليت دارند و با بررسی دقيق در انتشار کتب دينی مقام اول را دارا است. آمار سه ساله نشان می‏ دهد, تقريباً سالانه بيش از سه هزار عنوان کتاب در قم منتشر می‏ گردد. در سال 79 چهار هزار و دويست و سی و هشت عنوان کتاب با شمارگان متوسط 3000 جلد در هر عنوان, جمعاً به تعداد دوازده ميليون و هفتصد و چهارده ‏هزار شمارگان, در سال 80 پنچ ‏هزار و يکصد و چهل و هفت هزار عنوان کتاب با شمارگان 3000 جلد در هر عنوان جمعاً به تعداد پانزده ميليون و چهارصد وچهل ‏ويک‏هزار جلد, ارسال 81 تعداد پنج‏هزار و شش صد و نود و چهار عنوان کتاب با شمارگان متوسط 3000 جلد در هر عنوان, جمعاً به تعداد هفده ميليون و هشتاد و دو هزار شمارگان و در سه ماهه اول 82 تعداد 1000 عنوان با شمارگان متوسط 3000 جلد در هر عنوان, جمعاً به تعداد سه ميليون شمارگان چاپ شده است لازم به ذکر است آمار مذکور بدون محاسبه قرآن و مفاتيح, نهج ‏البلاغه و ادعيه می‏ باشد که با توجه به کثرت چاپ قرآن توسط انتشارات اسوه, الهادی و ديگر ناشرين قم سالانه بيش از يک ميليون جلد قرآن چاپ و توزيع می‏ گردد.

4ـ فعاليت حوزه مطبوعات:

قريب به 140 نشريه دارای مجوز پيش ‏شماره شامل روزنامه, هفته‏نامه, دو هفته‏نامه, فصلنامه, گاهنامه و سالنامه در اين استان منتشر می‏گردد و بعد از تهران دومين حوزه مطبوعاتی کشور محسوب می‏شود. با توجه به شاخص‏ها حداقل 10 نشريه سياسی اجتماعی در نظر گرفته شده اگر نشريات دينی و علوم اسلامی را از آمار موجود حذف کنيم. قم از جمله استان های محروم کشور می‏باشد. زيرا در قم در حال حاضر شش ‏هفته سياسی اجتماعی منتشر می‏شود. که البته با مجوزهايی که اخيراً توسط معاونت مطبوعاتی وزارت متبوع صادر شده است به لحاظ نشريات سياسی ـ اجتماعی به حد استاندارد می‏رسد در بخش مطالعات مطبوعات با توجه به تحقيقات صورت گرفته حدود 84% جوانان مطبوعات مطالعه می‏کنند که وضعيت مناسبی می‏باشد.

5ـ مراکز فرهنگی, آموزشی:

حدود 400 موسسه فرهنگی و مراکز پژوهشی به اطلاع‏رسانی و آموزشی, اعم از فعال و غيرفعال در قم وجود دارد. در حالی که در کل کشور غير از تهران مجموعاً 354 موسسه فعال هستند و قم از نظر کثرت موسسات رتبه‏ ممتازی را دارا می‏باشد. البته اين نکته قابل توجه است از تعداد مذکور فقط هفتاد مرکز مجوز گرفته‏اند, لذا طبق مقررات مربوط, قم به عنوان سوم بين استان شناخته می‏شود.

6ـ کتابخانه ‏های عمومی:
 

 

در استان قم 10 کتابخانه عمومی و 45 کتابخانه مساجد وابسته به اداره‏ کل و 170 کتابخانه تخصصی وابسته به موسسات فرهنگی نظير کتابخانه آيت‏ الله مرعشی ‏نجفی, مسجد اعظم, سازمان تبليغات اسلامی, دفتر تبلغات اسلامی, آموزش و پرورش, هلال ‏احمر, اوقاف و امور خيريه به بهزيستی, استانداری و 53 کتابخانه شخصی تا به حال شناسايی شده است.

طبق شاخص جهانی کتابخانه ‏های عمومی به دليل استفاده تمامی طبقات و افراد جامعه مبنای محاسبه شاخص فرهنگی قرار می‏گيرند طبق شاخص, برای شهرهای بيش از چهارصد هزار نفر جمعيت يک کتابخانه مرکزی در جمع 1 و 10 کتابخانه درجه 2 نياز می‏باشد. شاخص جمعيت برای احداث کتابخانه جديد در شهر حداقل سه هزار نفر و حداکثر صد و پنجاه هزار نفر می‏باشد. بنابراين آمار, در شهر قم 5 کتابخانه در بخش روستاهای آن 6 کتابخانه فعال داير می‏باشد. مجموع صندلی‏های کتابخانه عمومی 1015 و تعداد کتاب ها 801850 جلد می‏باشد و تعداد اعضای کتابخانه ‏ها به تفکيک 7000 نفر آقايان و 8000 نفر بانوان را شامل می‏شود که مجموعاً 15000 نفر می‏باشند. طبق شاخص به تناسب جمعيت, شهر قم از اين نظر نسبتاً اشباع می‏باشد. اما به لحاظ پراکندگی جمعيت در شهر قم و مناطق تابعه احداث حدود 5 کتابخانه ديگر ضرورت دارد. اکثر کتابخانه ‏ها مجهز به سيستم رايانه هستند و 4 کتابخانه از نرم ‏افزار فهرست ‏نويسی استفاده می‏نمايند و اعضا می‏توانند به جای برگه ‏دان از رايانه استفاده کنند. روشی که در کتابخانه اعمال می‏شود روش ديويی است, در بعضی کتابخانه ‏ها واحد سمعی و بصری راه اندازی شده است و نوار, سی‏دی و کتب کمک درسی در اختيار اعضا قرار می‏گيرد.

7ـ آثار تاريخی:

سی صد و بيست اثر تاريخی و فرهنگی در قم شناسايی شده است که 116 اثر در فهرست آثار ملی ثبت شده و رتبه استان از 28 به 23 رسيده است . در آينده می‏توان از خانه ملاصدرا در کهک و بيت حضرت امام، و مقابر کنيد سبز به عنوان نوره‏های فرهنگی، هنری و دينی استفاده نمود.

8- مراکز قرآنی:

تعداد 100 مرکز قرآنی در قم فعاليت دارند که از اين جهت در کشور رتبه سوم را داراست هم چنين بيشترين تعداد حفاظ قراء و استادان قرآنی در استان قم هستند.

9- کانون‏های فرهنگی – هنری :

تعداد 70 کانون فرهنگی- هنری در مساجد قم فعاليت می‏کنند که زير مجموعه اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی هستند. طبق شاخص جمعيتی 33 کانون لازم است که از اين نظر رشد خوبی دارد، البته حدود 200 کانون فرهنگی وابسته به سپاه پاسداران – آموزش و پرورش ، سازمان تبليغات اسلامی، هلال احمر، استانداری ، سازمان ملی جوانان در قم فعاليت دارند.

10- بازی های رايانه‏ای:

200 مرکز بازی های رايانه ای در استان فعاليت می کنند . طبق شاخص برای هر 9 هزار نفر جمعيت يک مرکز بازی های رايانه‏ای نياز می باشد که سهم قم حدوداً 110 مرکز است در حالی که 200 مرکز در آن فعاليت دارند.

11- فروشگاه های عرضه محصولات فرهنگی :

فروشگاه های عرضه محصولات فرهنگی 55 واحد است که طبق شاخص‏های بوجود در حد نياز می‏باشد.

12- انجمن فرهنگی و هنری :

در استان قم انجمن‏های نمايشی ، تجسمی ، قرآن و نهج ‏البلاغه ، شعر و قصه سينمای جوان ، خوشنويسی ، موسيقی ، مقاخر، از توانمندی‏ های بالای برخوردار می‏باشد اما به دليل غلبه کتاب و کتابت در استان، توان واقعی حوزه هنر شناخته شده است ، به طوری که بسياری باور ندارند که قم هنرمندان برجسته دارد، از جمله موفقيت‏های انجمن ‏های استان قم احراز 37 رتبه اول تا سوم فرهنگی و هنری در رشته ‏های مختلف در جشنواره‏ های ملی و بين‏ المللی می‏باشد. انجمن‏های مذکور در استان در طول سال فعاليت می‏نمايند و سالانه بيش از 4000 جوان را تحت پوشش خود قرار می‏دهند و با برگزاری جشنواره ، نمايشگاه ، همايش و اردوهای علمی و کلاس های تخصصی زمينه رشد افراد تحت پوشش خود را فراهم می‏کنند هم چنين تا کنون با اعزام گروه‏های هنری به خارج از کشور فعاليت های ارزنده‏ای در کشور‏هايی هم چون آلمان ، کانادا، سوريه صورت گرفته که نتايج خوبی هم داشته است.